Menu

AutoCAD Map 3D – Geoprzestrzenny AutoCAD dla każdego

AutoCAD Map 3D jest wyśmienitym programem do tworzenia, konwersji, integracji, analiz i prezentacji danych mapowych. Jego narzędzia pozwalają na pracę z danymi zapisanymi w wielu formatach i standardach – zarówno w postaci plików graficznych, jak i w postaci baz danych czy internetowych serwisów przestrzennych. Funkcjonalność programu oraz jego uniwersalność czyni z niego integralny składnik systemów GIS.
Jednak nie należy zapominać o tym, że jądrem programu jest AutoCAD i o tym, że AutoCAD Map 3D zawiera wiele narzędzi automatyzujących zadania związane z edycją grafiki wektorowej i oszczędzających godziny żmudnej pracy. Nie należy go więc kojarzyć jedynie z systemami GIS. Narzędzia zawarte w programie znacznie przyspieszają pracę wszystkim użytkownikom AutoCADa, którzy na co dzień pracują z planami, mapami, obrazami rastrowymi czy obiektami łączonymi z danymi opisowymi.
Dziś przyjrzymy się kilku funkcjom charakterystycznym dla programu Map 3D, które czynią z niego „lepszego” AutoCADa.

AutoCAD Map 3DAutoCAD Map 3D

Obsługa obrazów rastrowych
Wielu użytkowników AutoCADa pracuje na podkładach rastrowych. Są to dane różnej jakości i wielkości – od skanowanych monochromatycznych map do wysokiej jakości zdjęć lotniczych i satelitarnych. Ogólnie wiadomo, że AutoCAD potrafi wczytywać podkłady rastrowe. Jednak właściwe położenie i wyskalowanie w projekcie wielu rastrów jest zadaniem żmudnym i podatnym na błędy, ponieważ AutoCAD nie wspiera koordynat geodezyjnych plików rastrowych. W związku z tym każdy plik rastrowy musi być ręcznie umiejscowiony na mapie i odpowiednio wyskalowany.
Takich problemów nie ma w AutoCAD Map 3D. Program odczytuje większość dostępnych formatów rastrowych (wiele więcej niż sam AutoCAD) oraz wspiera koordynaty geodezyjne. Dzięki temu wczytywanie każdej ilości rastrów odbywa się automatycznie – są one jednocześnie wczytywane do projektu oraz odpowiednio skalowane i umieszczane. W Map 3D praca związana z wstawianiem rastrów jest dużo szybsza i mniej podatna na błędy.
Dodatkowo Map 3D może poprawić wygląd rastrów – np. dodać efekt głębi 3D, zmienić jasność lub kontrast barw, a nawet zmienić stopień przezroczystości.

Zapytania
Zapytania to narzędzia programu często źle kojarzone z trudnym do opanowania dla przeciętnego użytkownika mechanizmem dostępu do baz danych. Nic bardziej błędnego. Zapytania to nic innego jak po prostu odczytanie informacji o dowolnych obiektach w pliku DWG, które mogą się pojawić w postaci tabeli, wybranych obiektów lub nawet automatycznie zmodyfikowanych obiektów.
Wystarczy opanować kilka podstawowych umiejętności, aby uzyskać dostęp do nieosiągalnych z poziomu zwykłego AutoCADa możliwości współdzielenia i analiz danych. Można wyszukiwać wiele dowolnych obiektów AutoCADa, według dowolnych kombinacji ich cech oraz położenia z wielu różnych plików jednocześnie, a następnie dowolnie te cechy zmieniać „w locie” podczas wczytywania do bieżącego rysunku.
Jakie może to mieć praktyczne zastosowanie? Wystarczy wymienić kilka. Pobieranie jedynie niezbędnych obiektów z wielu dużych rysunków i umieszczanie ich na własnych warstwach. Wyszukiwanie obiektów, które nie spełniają zadanych standardów (np. kolor wg warstwy), ich poprawienie i ponowny zapis w rysunku. Wyszukiwanie obiektów spełniających zadane kryteria (np. wszystkie linie na wybranych warstwach z określonego przedziału długości lub wszystkie obiekty położone w zdefiniowanym promieniu od wybranego punktu).
Obiekty raz zlokalizowane i wybrane mogą być zapisane w nowym rysunku, dowolnie modyfikowane lub kopiowane. Dane z zapytań mogą być łatwo zapisane różnych formatach charakterystycznych da systemów GIS lub jako tabele zestawieniowe (np. materiałów lub robót ziemnych).
Każdy kto musiał odnaleźć setki obiektów AutoCADa i zmienić ich właściwości, wie jak czasochłonne może być to zajęcie. W AutoCAD Map 3D robi się to przy pomocy kliku kliknięć.

Czyszczenie rysunku
Wielu projektantów ma do czynienia z rysunkami utworzonymi przez inne osoby, a nawet w innych programach. Jakość grafiki i precyzja tworzonych obiektów często pozostawia wiele do życzenia. Może być to spowodowane błędami osób, które tworzyły dane, złą jakością stosowanego oprogramowania lub błędami podczas konwersji danych. Jedno pozostaje jednak pewne – ręczne wyszukiwanie i usuwanie tych błędów jest procesem nużącym i czasochłonnym. Korekcja błędów, takich jak niedociągnięcia lub przeciągnięcia w wierzchołkach zajmuje często całe godziny, a wyszukanie wszystkich nakładających się obiektów jest praktycznie niemożliwe. Niestety w większości przypadków błędów tych zignorować nie można. Rysunki techniczne, a zwłaszcza mapy muszą być precyzyjne, gdyż stanowią istotne odniesienie dla danych projektowych. Brak precyzji powoduje złą jakość dokumentacji, a nakładające się obiekty powodują błędy w zestawieniach.
Map 3D zawiera narzędzia, które potrafią automatycznie wyszukać i skorygować wszystkie takie błędy z zadaną dokładnością. Mogą one działać w trybie automatycznym – wyszukując w bardzo dużych rysunkach błędy określonych typów i natychmiast je naprawiając. Mogą też pracować w trybie interaktywnym – wyszukując i zaznaczając błędy, a pozostawiając użytkownikowi ręczną korektę. W tym przypadku obiekty, o których wiadomo, że są poprawne stanowią punkty zaczepienia dla obiektów korygowanych. Uniemożliwia to dociąganie poprawnych obiektów do obiektów błędnych.
Narzędzia czyszczenia rysunku zawarte w AutoCAD Map 3D potrafią zaoszczędzić całe godziny potrzebne do usunięcia błędów i niedokładności występujących w rysunkach i mapach.

Klasyfikacja obiektów
Każdy narysowany zbiór linii, łuków, bloków jest reprezentacją rzeczywistego obiektu. Dlaczego jednak rysując te elementy wciąż pamiętać na jakiej warstwie je umieścić, jaki kolor, rodzaj linii im przyporządkować? Przecież definicja warstwy, koloru czy rodzaju linii zajmuje czas a ponadto stwarza możliwość pomyłki. Czy nie łatwiej by było tworzyć od razu obiekty na określonej warstwie i mające określone właściwości?
Map 3D poprzez mechanizm klasyfikacji pozwala bądź od razu budować konkretne obiekty (liniowe, punktowe, powierzchniowe), bądź zamienić na nie wcześniej narysowaną grafikę. Jeżeli klasyfikacje są zdefiniowane, użytkownik jedynie musi wybrać rodzaj wprowadzanego obiektu i wprowadzić jego geometrię na rysunku. Program sam umieszcza go na odpowiedniej warstwie, przyporządkowuje właściwy kolor, rodzaj linii, pozwala dodać dowolne dane opisowe.
Klasyfikacja obiektów pozwala oszczędzić dużo czasu, niezbędnego na korygowanie ewentualnych pomyłek wynikających z ręcznej definicji właściwości obiektów graficznych.

Dane opisowe
Wszystkie obiekty znajdujące się w pliku rysunkowym posiadają charakterystyczne właściwości, czyli po prostu zestawy danych, które są zapisywane w rysunku jako części tych obiektów. Dane te zawierają opis geometrii obiektów oraz informacje kontrolujące i zarządzające sposobem ich wyświetlania – warstwy, kolory, rodzaje linii itp. Do tego jest przyzwyczajony każdy użytkownik AutoCADa. A inne dane? Na przykład te opisujące inne cechy projektowanych obiektów. Czy można je umieścić w projekcie i powiązać z konkretnymi obiektami?
Map 3D pozwala na definiowanie dodatkowych cech opisujących obiekty i umieszczanie ich wewnątrz rysunku, bądź w zewnętrznych bazach danych. Funkcjonalność ta jest bardzo przydatna dla wszystkich użytkowników, nie tylko tych, którzy obsługują systemy GIS.
Raz dodane dane opisowe mogą służyć do wyszukiwania, stylizacji, zestawiania, analiz oraz etykietowania obiektów. Im bogatsza treść opisowa w projekcie tym lepsze analizy, zestawienia oraz łatwiejsze i szybsze etykietowanie i tworzenie różnych wariantów planów, map.
Przykładem zastosowania danych opisowych może być plan sieci wodociągowej. Dodane dane o materiale, rozmiarze rur, ciśnieniu, dacie instalacji itp. mogą posłużyć do dalszych analiz i stylizacji. Na ich podstawie można utworzyć kolorowy schemat oparty o rozmiar rur lub ciśnienie wody. Można również użyć ich do tworzenia zestawień, filtrowania obiektów oraz ich automatycznego etykietowania.

Stylizacja i mapy tematyczne
Stylizacja map, podobnie jak zapytania, kojarzy się od razu z wysublimowanymi zadaniami dla działów GIS. Jednak w praktyce wygląd każdego projektu ma coś wspólnego ze stylizacją lub mapą tematyczną. Każdy projektant chciałby móc szybko zmieniać sposób wyświetlania grup obiektów bez potrzeby zmiany właściwości każdego z nich, takich jak kolor, rodzaj linii, czy warstwa.
Tutaj z pomocą przychodzą narzędzia programu AutoCAD Map 3D do stylizacji. Pozwalają one na wyświetlenie obiektów w sposób, który niesie najwięcej informacji, a ponadto na natychmiastową zmianę wyglądu obiektów w razie potrzeby. Map 3D pozwala na stylizację zwyczajnych obiektów AutoCADa, obiektów sklasyfikowanych oraz obiektów FDO. W pierwszym przypadku stylizacja oparta jest o warstwę obiektów, w drugim i trzecim o klasę obiektów.
Bez względu na rodzaj stylizowanych obiektów użytkownik może tworzyć dowolne mapy tematyczne, w których ustala sposób wyświetlania według dowolnych kryteriów danych opisowych lub wybranych cech fizycznych obiektów, takich jak powierzchnia, własność, prędkość, czy średnica. Dodatkowo może ustalić, aby wygląd obiektów zmieniał się wraz ze zmianą skali rysunku.
Wbrew pozorom możliwość stylizacji obiektów jest bardzo przydatna i oszczędza wiele czasu. Załóżmy, że na planie sieci kanalizacji obiekty kanalizacji deszczowej umieszczone są na warstwie żółtej, a obiekty kanalizacji sanitarnej na zielonej. Jeżeli zajdzie potrzeba wyświetlenia tych obiektów w zależności od średnicy, materiału czy też metody pozyskania danych wystarczy szybko utworzyć schemat wyświetlania. Nie ma potrzeby tworzenia kopii rysunku i długotrwałych zmian we właściwościach poszczególnych obiektów. Powrót do oryginalnego sposobu wyświetlania też zajmuje sekundy – wystarczy wyłączyć nowy schemat wyświetlania.
Narzędzia do stylizacji i tworzenia map tematycznych pozwalają na eksperymentowanie z różnymi sposobami wyświetlania danych. Dzięki temu umożliwiają podejmowanie lepszych decyzji opartych o pełniejsze dane – pokazane w bardziej przystępny sposób.

Automatyczne opisy
Każdy użytkownik AutoCADa wie ile godzin należy poświęcić na opisanie każdego projektu. Tworzenie etykiet, zestawień, legend – różnych dla różnych skal, tematów, wariantów jest zajęciem bardzo czasochłonnym i tym samym kosztownym. Nie mówiąc już o ich aktualizacji po zmianach w projekcie. Żeby było śmieszniej, w większości przypadków dane niezbędne do opisów znajdują się z samym projekcie – jako właściwości obiektów lub dane opisowe. Ponowne wprowadzanie tych samych danych to strata czasu i dodatkowo okazja do pomyłek i błędów.
AutoCAD Map 3D pozwala się uwolnić od horroru ręcznych opisów dzięki narzędziom, które pozwalają na dynamiczne etykietowanie i tworzenie legend. W programie tworzone są szablony, które kontrolują wygląd, położenie oraz zawartość etykiet. Na ich podstawie setki lub tysiące obiektów może być opisanych w ciągu sekund. Co więcej, w szablonach można ustawić możliwość zmiany wielkości i położenia etykiet oraz rodzaju opisywanych danych wraz ze zmianą skali rysunku.
Mechanizm ten pozwala oszczędzić całe godziny pracy poświęcone na tworzenie etykiet oraz ich poprawianie, skalowanie i przesuwanie po dokonaniu zmian w rysunku.

Konwersja i śledzenie współrzędnych
Każdy kto miał do czynienia z mapami, miał również do czynienia z różnymi układami współrzędnych geodezyjnych. Im więcej danych jest współdzielonych pomiędzy wiele osób, im więcej danych pobieranych jest z różnych źródeł tym częściej spotykane są mapy lub rysunki tworzone nie tylko w różnych programach, ale również w różnych układach współrzędnych. Powstaje więc problem radzenia sobie z różnymi obiektami zapisanymi w różnych układach współrzędnych.
AutoCAD Map 3D zawiera dwie funkcje, które doskonale radzą sobie z tym dość uciążliwym problemem. Pierwszą z nich jest konwersja współrzędnych pomiędzy różnymi układami współrzędnych, tak aby obiekty w rysunkach nałożyły się z matematyczną precyzją. Druga to digitalizacja obiektów oparta o znane współrzędne w innym układzie współrzędnych, zwana śledzeniem. Pozwala ona na równoległą pracę z dwoma różnymi układami współrzędnych. Współrzędne AutoCADa X,Y wskazują wtedy na układ aktywnego rysunku (np. 65), a współrzędne w oknie śledzenia współrzędnych podawane są w innym układzie (np. 2000). Współrzędne obiektu można podać wpisując w oknie lub wskazując w rysunku.

Kierunki i odległości
Geometria współrzędnych to metodą, którą systemy CAD przechowują informacje o geometrii i położeniu rysowanych obiektów. Składają się na nie współrzędne X, Y oraz Z.
Wszyscy geodeci, inżynierowi lądowi oraz twórcy map używają jednak języka kierunków i odległości i w ten sposób najwygodniej im tworzyć nową geometrię w rysunkach.
Zwykły AutoCAD od dawna pozwala tworzyć i modyfikować obiekty przy użyciu kierunków i odległości, jednak technika ta jest mało intuicyjna i przejrzysta. Dla odmiany Map 3D zawiera zestaw intuicyjnych poleceń do tworzenia i edycji geometrii przy użyciu pojęć kierunków i odległości. Większość z nich działa w połączeniu z dynamicznym wprowadzaniem i reaguje zarówno na ruchy myszy jak i na wpisy z klawiatury. Funkcje te znacznie przyspieszają wprowadzanie danych pomiarowych na mapę.

Opisane w tym artykule narzędzia mogą być przydatne każdemu projektantowi, a nie tylko operatorom dużych systemów GIS. Są to funkcje, na które bardzo często nie zwraca ię uwagi. Są bardzo łatwe w obsłudze, a zaimplementowanie chociaż jednej z nich w codziennej pracy zaowocuje większą wydajnością i zmniejszy koszt powstawania projektu.